Maar weinig mensen staan stil bij de overweldigende invloed van het onderbewuste op ons gedrag. Wist jij dat meer dan 95% van ons gedrag op onbewust niveau ontstaat? Ook jouw activiteiten als leidinggevende worden dus sterk beïnvloed door jouw onderbewuste. Hierdoor kun je onbedoeld keuzes maken die grote gevolgen hebben voor jouw team. Eén van die gevolgen waar managers vaak niet lang genoeg bij stilstaan, is de samenstelling van een team én de waardering van individuen binnen het team.

Elke leidinggevende maakt dagelijks belangrijke keuzes over strategische, operationele en interpersoonlijke vraagstukken. Deze keuzes worden gemaakt op basis van de perceptie en de mening die hij/zij heeft: de manier waarop zaken worden gezien, gehoord, gevoeld en geïnterpreteerd. Persoonlijke waarden spelen hierin dus een belangrijke rol!

Hoewel je als leidinggevende of manager altijd objectief probeert te zijn, is het de realiteit dat er veel onderbewuste processen in werking zijn die jouw perceptie van én mening over jouw medewerkers beïnvloeden. Een interessant en belangrijk fenomeen hierin is het ‘Ons Soort Mensen’- effect, en heeft verstrekkende gevolgen voor niet alleen jouw teamsamenstelling, maar ook voor de wendbaarheid en weerbaarheid van jouw team.

Ons soort mensen (OSM)

OSM is een term uit de sociale psychologie en omschrijft de neiging om jezelf onbewust te omringen met mensen die op jou lijken. Dit komt omdat we ons onbedoeld (op onbewust niveau) meer aangetrokken voelen tot mensen waar we overeenkomsten mee hebben. Naast uiterlijke kenmerken en andere evidente gelijkheden (je komt uit hetzelfde dorp of je hebt vroeger op dezelfde school/universiteit gezeten), zijn we ook aangetrokken tot mensen die dezelfde persoonlijkheidskenmerken hebben. Dit betekent dat je als manager onbedoeld meer aangetrokken bent tot werknemers die dezelfde instelling hebben zoals jij, waardoor je onbewust op zoek gaat naar mensen met dezelfde talenten (oftewel natuurlijke aanleg).

Onderzoek van Banaji, Bazerman & Chugh uit 2003 laat zien dat de interactie met mensen waar je persoonlijkheidskenmerken mee deelt enorm verschilt ten opzichte van mensen die ‘anders zijn’. Bijvoorbeeld, als iemand met dezelfde persoonlijkheidskenmerken vertelt dat hij/zij nerveus is, zullen we vaker naar die persoon glimlachen en hen op hun gemak proberen te stellen, dan dat we dat doen naar iemand waar we minder overeenkomsten mee hebben.

Het delen van informatie met iemand die dezelfde persoonlijkheidskenmerken bezit, zorgt onbewust voor een bevestiging van onze eigen emoties, gedachten en handelen. Onze zelfwaardering wordt hierdoor vergroot en we ervaren dat we ergens bij horen (sociale inclusiviteit). Een andere reden is simpelweg dat we gelijkgestemden beter en sneller begrijpen, wat natuurlijk prettig en makkelijk werkt.

Welk effect heeft OSM op jouw team?

Als manager zorgt het OSM effect er dus voor dat jij je onbewust meer aangetrokken voelt tot medewerkers met dezelfde persoonlijkheidskenmerken. Door als manager ‘ons soort mensen’ onbedoeld meer aandacht te geven, kunnen bepaalde andere talenten (i.e. persoonlijkheidskenmerken) onderbelicht raken of minder aandacht krijgen. Dit kan leiden tot een natuurlijke selectie van talenten die resulteert in een verminderde diversiteit van talenten en gedragingen binnen het team. Zo zien we dat OSM ervoor zorgt dat er onbedoeld een team wordt gecreëerd waarbij medewerkers dezelfde persoonlijkheden bezitten. Dit is een probleem, want het ontbreken van een diversiteit talentenpakket binnen een team is gevaarlijk voor de wendbaarheid, weerbaarheid en de veranderkracht van een team.

Hoe kun je hier als manager rekening mee houden?

Zoals we eerder beschreven, heeft het OSM-effect ook als voordeel dat jij en je werknemers elkaar beter begrijpen; omdat je refereert vanuit een gelijksoortig kader. 

Een groot nadeel van het OSM-effect is dat bepaalde talenten onderbelicht kunnen raken, wat zijn weerslag heeft op de diversiteit in een team. Dit vraagt om een aanpak die in staat is talentselectie, -ontwikkeling en -evaluatie objectiever te laten plaatsvinden, zodat jij als manager doelgerichtere keuzes maken om de juiste talenten op de goede plek te zetten.

Wil jij meer weten over de invloed van onbewuste processen op de effectiviteit van jouw leiderschap? Schrijf je dan in voor één van onze open masterclasses Powering True Leadership via https://bit.ly/2zC3N2b .

Copyright Keyminds 2019